Iranski haker u ekstradicionom pritvoru u Crnoj Gori čeka zahtev SAD za izručenje

Advokatica Milena Knežević, koja brani Amira Baratija, kog Sjedinjene Američke Države terete za učešće u masovnim sajber napadima sa štetom većom od 3,4 milijarde dolara u korist Iranske revolucionarne garde (IRGC) potvrdila je da se on nalazi u ekstradicionom pritvoru u Crnoj Gori. Za Radio Slobodna Evropa (RSE) navela je da se protiv njega u Crnoj Gori ne vodi krivični postupak zbog bilo kog krivičnog dela navodno izvršenog na teritoriji Crne Gore. "Imajući u vidu da se postupak nalazi u početnoj fazi, kao i da odbrana još uvijek nije upoznata sa kompletnom dokumentacijom na kojoj se zasniva zahtjev države molilje, u ovom trenutku nijesmo u mogućnosti da komentarišemo sadržinu spisa, dokumentaciju, niti druga pitanja koja se odnose na odbranu našeg branjenika", navela je u pisanom odgovoru za RSE. Amir Barati, državljanin Irana i Turske kog SAD terete za učešće u masovnim sajber napadima na kritičnu infrastrukturu u korist IRGC, nalazi se u ekstradicionom pritvoru u Crnoj Gori i čeka zahtev SAD za izručenje, prethodno je saopšteno agenciji Beta u Višem sudu u Podgorici. SAD imaju zakonski rok od 18 dana da zatraže izručenje, ili, ako postoje posebno opravdani razlozi, najviše 40 dana od hapšenja, objašnjeno je iz suda. Ukoliko to ne urade u tom roku, on će biti pušten iz pritvora. Prema navodima policije u Crnoj Gori, hapšenje je sprovedeno u saradnji sa američkim Federalnim istražnim biroom (FBI), a SAD terete Baratija za učešće u hakerskim napadima na najmanje 150 američkih univerziteta, kao i za krađu poverljivih podataka i intelektualnog vlasništva. Prethodno je advokatica Milena Knežević agenciji Beta rekla da Barati nije državljanin Crne Gore te da nema odobren privremeni ili stalni boravak u Crnoj Gori. Beta navodi da advokatica nije odgovorila na pitanje da li se Barati izjasnio o optužnici, da li je boravio u Crnoj Gori ili je bio u tranzitu, te da li se on protivi izručenju i ako da, po kom osnovu. Za RSE je takođe navela da "u interesu zaštite prava našeg branjenika, kao i u skladu sa obavezom čuvanja advokatske tajne, ne bi bilo profesionalno niti primjereno da odbrana svoje pravne argumente iznosi putem medija". "Nakon što odbrana bude imala uvid u kompletnu dokumentaciju i ukoliko to bude u interesu postupka i našeg branjenika, bićemo u mogućnosti da, u mjeri u kojoj to bude dozvoljeno, pružimo dodatne informacije", dodala je Knežević. Ime Amira Baratija, koji prema policijskim navodima ima iransko i tursko državljanstvo, nije navedeno u ranije objavljenim optužnicama u SAD-u za kibernetički kriminal. Navodi koje je objavila crnogorska policija sadrže iste elemente kao slučaj u SAD-u protiv tzv. "Mabna grupe" iz 2018. godine. Teheranski Mabna Institut i devet Iranaca terete se da su u ime IRGC napali više od 320 univerziteta širom sveta, od čega oko 144 u SAD-u. U objavljenoj optužnici protiv "Mabna grupe" se takođe navodi da je nanesena šteta od 3,4 milijarde dolara, isto kao u slučaju Baratija. Nijedan od devet optuženih iranskih državljana nije uhapšen i osuđen, a američki tužitelji navode da su nedostupni pravosuđu. Iz crnogorske policije i Višeg suda u Podgorici nisu odgovorili na upite Radija Slobodna Evropa o detaljima slučaja. Crna Gora i SAD nemaju formalni bilateralni ugovor o ekstradiciji. Proteklih godina dve zemlje razvile su praksu saradnje u izručenjima, uključujući više slučajeva u kojima su osobe optužene u SAD-u predane američkom pravosuđu. Jedan od posljednjih primjera je izručenje južnokorejskog državljanina Do Kvona, koji je uhapšen u Crnoj Gori u martu 2023. godine i izručen SAD-u u decembru 2024. godine, nakon više sudskih odluka i konačne odluke novog ministra pravde.