Bar u koraku sa klimatskim promjenama – jačanje bezbjednosti kroz evropske integracije, panel diskusija u Evropskoj kući

Panel diskusija „Bar u koraku sa klimatskim promjenama – jačanje bezbjednosti kroz evropske integracije“, održana je danas u Evropskoj kući Bar, u organizaciji Internacionalne policijske organizacije Crne Gore i Opštine Bar, u okviru projekta „Sigurna zajednica kroz evroatlantske standarde“. Panel je otvorio Danilo Dedović, član Internacionalne policijske organizacije Crne Gore i koordinator za Centralnu regiju, koji je kazao da su autori projekta izvršni direktor Internacionalne policijske organizacije Crne Gore Momčilo Šćekić i Ivana Šćekić, ističući da je cilj projekta da kroz dijalog stručne javnosti i edukaciju doprinese jačanju bezbjednosnih kapaciteta i otpornosti zajednica na posljedice klimatskih promjena. „Klimatske promjene odavno više nijesu samo ekološko pitanje. One su postale kompleksan bezbjednosni izazov koji prevazilazi granice država i sektora i zahtijeva zajednički i koordinisan odgovor institucija, stručne javnosti i građana“, kazao je Dedović. Predsjednik Internacionalne policijske organizacije Crne Gore Neđeljko Đurović govorio je o evropskim bezbjednosnim politikama i procesu pristupanja Crne Gore evropskim mehanizmima civilne zaštite, podsjećajući da su klimatske promjene odavno prepoznate kao pitanje bezbjednosti. „Kada su u pitanju prioriteti Evropske sigurnosne strategije, pored migracija, azila, razmjene informacija, borbe protiv organizovanog kriminala i terorizma, prepoznata je i potreba civilne zaštite i kriznog menadžmenta, odnosno upravljanje tzv. katastrofama. Očekujemo da ćemo već nakon ovog ljeta biti dio sistema, kao što je slučaj sa sistemom carinske zaštite i kontrole. Danas se okupljamo kako bismo na drugačiji način i pristup prikazali taj fenomen globalnog zagrijavanja. Evropa je u riziku koji je pet puta veći nego što je ostatak zemlje. 2015. godine donešen je Pariški sporazum, on je na veoma sveobuhvatan način omogućio da zemlje koje imaju veće ekonomske kapacitete pruže pomoć zemljama koje su sabijeg kapaciteta, među kojima je možemo reći da je naša Crna Gora i onima koje su najviše pogođene klimatskim promjenama, a to je sigurno prostor Zapadnog Balkana. Potreba i motivacija ovog panela bila je da se prvi put organizujemo, razmijenimo iskustva i govorimo o bezbjednosnoj strategiji Evropske unije i damo svoj mikrodoprinos“, rekao je Đurović. Moderatorka panela, mr Pera Pavlica Dragišić, nacionalna koordinatorka za zaštitu, spašavanje i upravljanje rizicima Internacionalne policijske organizacije Crne Gore, kazala je da je jedan od ciljeva skupa da podstakne pokretanje konkretnih aktivnosti u Baru, navodeći da trenutno u Opštini Bar nema aktivnih projekata iz oblasti klimatskih promjena. „Naš današnji cilj je da nešto iniciramo u Opštini Bar, da pokrenemo one subjekte i ljude koji bi iz oblasti klimatskih promjena mogli da naprave iskorak. U pripremi ovog panela došla sam do podatka da trenutno nijedan projekat na ovu temu nije aktivan u Opštini Bar, zbog čega želimo da ovu priču pokrenemo sa mrtve tačke“, kazala je Pavlica Dragišić. Predstavila je i podatke Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju Crne Gore, prema kojima se ovog ljeta očekuju temperature iznad prosjeka, sušniji period i manja količina padavina, uz povećanu vjerovatnoću toplotnih udara. “Ovi rezultati dobijeni su iz raspoloživih modela centra za klimatske promjene jugoistočne Evrope i po tome sa vjerovatnoćom od 60% možemo očekivati ljetnje temperature iznad prosjeka, sušnije uslove upravo u dijelu Balkana, i na osnovu te prognoze, za Bar se očekuje srednja temperatura u intervalu od 25 do 26 stepeni, srednji maksimum oko 30 a srednji minimum 22 stepena. Povremeno ćemo imati toplotne udare sa maksimalnom dnevnom temperaturom između 32 i 34 stepena, a imaćemo i značajan broj padavina manje. Očekuju se sušni uslovi sa vjerovatnoćom od 50%, potencijalni deficit padavina će biti oko 40 mm.” Podsjetila je i da je Ministarstvo unutrašnjih poslova Crne Gore završilo procjenu rizika od katastrofa u procesu pristupanja Evropskoj uniji, u kojoj su, pored devet dominantnih rizika u Crnoj Gori, klimatske promjene prepoznate kao jedan od ključnih rizika. „Dokument je završen 24. juna i u njemu su definisane preventivne mjere i odgovornosti svih nadležnih subjekata, od Vlade do svakog građanina“, navela je Pavlica Dragišić. Glavna panelistkinja, direktorica Centra za klimatske promjene, prirodne resurse i energiju i saradnica na Fakultetu za kulturu i turizam Univerziteta Donja Gorica dr Ivana Vojinović, istakla je da su ulaganje u prevenciju i razvoj sistema ranog upozoravanja najvažniji koraci u prilagođavanju klimatskim promjenama. „Nama je veoma važno da jačamo sistem prevencije i ranog upozoravanja klimatskih katastrofa. Ukoliko budemo jačali sistem prevencije i rano upozoravanje, preduprijedićemo gubitak ljudskih života, velike ekonomske štete i brojne gubitke biodiverziteta. Djelovanje na lokalnom nivou mora biti fokus u periodu koji je pred nama, jer će lokalne samouprave koje to na vrijeme shvate biti mnogo otpornije na klimatske promjene“, kazala je Vojinović. Govoreći o urbanom razvoju, upozorila je na sve izraženiji problem takozvanih toplotnih ostrva.  „Gradovi moraju biti projektovani tako da štite zdravlje ljudi, a ne da stvaraju toplotna ostrva. Sve manje zelenila i sve više građevinskih materijala koji zadržavaju toplotu dovode do visokih noćnih temperatura, koje direktno utiču na fizičko i mentalno zdravlje ljudi. Tako da, u tom smislu, to su takođe neki dodatni izazovi kako na lokalnom nivou na neki način ići u susret sa topijim godinama i sezonama koje nam neminovno slijede“, upozorila je Vojinović. Podsjetila je i na podatke Svjetske zdravstvene organizacije i Svjetske meteorološke organizacije. “U zvaničnim podacima, toplotni talasi, a to su dakle ti produženi periodi visokih i dnevnih i noćnih temperatura, dnevne preko 35 stepeni, noćni preko 20 stepeni, su u jednom produženom vremenskom periodu, primjera radi, na Evropskom komitetu 2022. godine odnijeli cak 60 000 života. Zbog uvedenih urgentnih mjera prilagođavanja 2023. godine, taj broj je spušten na 48 000 osoba, što je vrlo uznemiravajući broj“, ukazala je Vojinović. Komandir Službe zaštite i spašavanja Bar Aco Vulević, rekao je da Opština Bar kontinuirano ulaže u opremu i obuku pripadnika službe, ali da je prevencija i dalje najvažniji segment zaštite.  „Prošle godine smo u okviru projekta ‘Building Smart Forest’ instalirali sistem za ranu dojavu požara sa termo i optičkim kamerama koje rade na principu vještačke inteligencije. Ove godine završili smo tender za postavljanje još tri kamere, pa ćemo pokriti oko 60% teritorije opštine, što će nam značajno olakšati raspored snaga na terenu“, kazao je Vulević, naglašavajući ipak da važnu ulogu imaju i građani.  „Naš izlazak na teren zavisi od informacija koje dobijamo. Građani moraju biti odgovorni i dati tačne informacije kako ljudski i materijalni resursi ne bi bili angažovani tamo gdje nijesu najpotrebniji“, poručio je Vulević. Dr Ljiljana Jovićević ukazala je na uticaj klimatskih promjena na javno zdravlje, podsjećajući da ih međunarodni zdravstveni pravilnik prepoznaje kao jednu od najvećih prijetnji. „Klimatske promjene imaju najveće reperkusije na javno zdravlje. Crna Gora je ratifikacijom Međunarodnog zdravstvenog pravilnika preuzela obavezu da razvija preventivne mjere i kapacitete za odgovor na sve vanredne situacije koje mogu ugroziti zdravlje stanovništva“, kazala je Jovićević. Zajednička poruka učesnika panela bila je da klimatske promjene više nijesu izazov budućnosti, već sadašnjosti, te da efikasan odgovor ne zavisi isključivo od institucija. Poseban akcenat stavljen je na odgovornost svakog pojedinca, poštovanje preporuka nadležnih službi i kontinuiranu edukaciju građana, jer upravo informisan i odgovoran građanin predstavlja prvu kariku u izgradnji otpornije i bezbjednije zajednice.The post Bar u koraku sa klimatskim promjenama – jačanje bezbjednosti kroz evropske integracije, panel diskusija u Evropskoj kući first appeared on BARinfo.