Dan kada su se Srbi popeli na nebo!

Piše. Donko Rakočević Kao što se Hristos vazneo na nebo, četrdesetog dana posle svog vaskrsenja, tako se srpski narod popeo na nebo na Vidovdan 1389. godine, kao što pokazuje ova prelepa ikona. O tome svedoči i manastir Ravanica, čija crkva nosi ime Vaznesenja Gospodnjeg, a kamotno mi mogla da nosi i ime – Uspenja kneza Lazara i njegovih vitezova na nebo! Pred ključni sudar sa osmanskom silom, knez Lazar odlučuje da gradi crkvu i da je posveti Vaznesenju Hristovom. Miloš Obilić je smatrao da nije opravdano davati prednost duhovnim vrijednostima, kao što je zidanje crkve, u odnosu na vojne potrebe u takvom istorijskom trenutku u kome će jedna bitka izmijeniti tok istorije jednog naroda. To je opisano u jednoj od najlepših pjesama predkosovskog ciklusa – „Zidanje Ravanice“. Knez Lazar mu verbalno daje za pravo, ali se ipak opredeljuje za „carstvo nebesko”, tj. za zidanje Ravanice. Za razliku od epskog junaka Miloša Obilića, knez Lazar se potvrđuje kao čovjek crkve, kao liturgijski čovjek, i zbog toga postaje svetac, a ne zbog junaštva, jer kada bi se na junaštvo dobijala svetost, sveti bi bio Miloš Obilić. Knez Lazar, dakle, žrtvuje sebe i svoju vojsku radi nečeg uzvišenijeg i vječnog – Carstva Nebeskog. Ali, korijen tog izbora nije na Kosovu, nego duljbe, duboko  u srpskom duhovnom tkivu, zasađen rukom Svetog Save. Sveti Sava je još u Hilandaru odabrao put Hristovog jevanđelja, za sebe i svoj narod. On je temelj svega uzvišenog što je srpski narod kasnije iznedrio. On je rodočelnik vidovdanske etike, one koja se ne odmjerava po pobjedi ili porazima u ovozemaljskom životu, već u onom nebeskom, vječnom. Zato je Žarko Vidović smatrao da su Srbi zavjetni narod Svetog Save, ne umanjujući značaj Kosovskog zavjeta za srpsko nacionalno pitanje, ali smatrajući da ni taj Zavjet ne bi bio moguć da nije tokom 170 godina (od 1219. do 1389.)  bio pripreman u manastirima i crkvama, zadužbinama Svetog Save i ostalih Nemanjića. Kosovski junaci ginu radosno, kao što je Hristos radosno stradao na krstu. Ta radost nije od ovog svijeta, to je radost vječnog smisla. Crkva koju Lazar gradi – bilo ona na zemlji ili u srcu naroda – ostaje da svjedoči o izboru koji je napravljen. Izboru za Hristovo jevanđelje, za žrtvu, za duhovnu pobjedu. U tome je srž Kosovskog zavjeta: u vjeri da život dobija svoj puni smisao tek kada se daruje za nešto više. Zato Kosovo nije poraz, nego pobjeda. Nije ruševina, nego temelj. Nije kraj, nego početak. Početak jedne nove, dublje svesti o naciji kao duhovnoj zajednici, kao narodu koji se ne određuje po krvi i jeziku, već po vjeri i etici. Kroz vidovdansku etiku, Srbi su sebe sagledali ne kao narod pobjede, već kao narod smisla. A smisao, kako su nas učili Sveti Sava i knez Lazar, ne leži u prolaznom, već u vječnom. U Hristu i Njegovom carstvu. Zato car Dušan nije svetac, iako je Srpsku crkvu uzdigao na nivo patrijaršije, jer on nije donosio nebeske već zemaljske pobjede, osvajao je zemaljski a ne nebeski prostor. U manastirskoj crkvi posvećenoj Vaznesenju Hristovom danas se nalaze mošti kneza Lazara. Manastir Ravanica predstavlja zaštićeno nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od izuzetnog značaja. Na ktitorskoj kompoziciji se, pored kneza Lazara nalazi i knjeginja Milica i njihovi sinovi Stefan i Vuk. Ravanica je dobila ime po istoimenoj rijeci koja protiče ovim krajem, u okolini Ćuprije. Srpski patrijarh Danilo Banjski prenio je mošti kneza Lazara iz Prištine u Ravanicu 1392. godine. Manastir je od tada postao mjesto hodočašća i žiža oko koje se stvara kult kneza Lazara, kosovskog mučenika, a zatim i njegovih saboraca. Više puta bila je rušena i paljena pri čemu nije stradala sama crkva, već utvrđenje i manastirske zgrade. Crkva je teško stradala 1686/7. godine, kada je pobijen i veći broj ravaničkih monaha. Tokom austro-turskog rata 1788-1791. godine, narodu poznatijem kao Kočina krajina, manastir Ravanica je spaljen 9. aprila 1788. godine. Kosovska bitka, dakle, nije samo vojni događaj. Ona je simbol, priča u kojoj se prepoznaje suština srpske duhovnosti. Srbi su kao narod postojali i prije Kosova – imali su svoju državu, crkvu, jezik i pismo. Ali, Kosovska bitka, kao istorijski i duhovni događaj, utkala je u srpski narod ono što nazivamo nacionalnom svešću u najdubljem, gotovo biblijskom smislu. Paradoksalno, na Kosovu polju, Srbi su se, gubeći bitku, istorijski uspostavili kao nacija.   The post Dan kada su se Srbi popeli na nebo! appeared first on Sedmica.