Tanasković: Kako prevazići protivrečnosti statusa između?

„REPUBLIKA SRPSKA IZMEĐU ISTOKA I ZAPADA – POLITIKA BALANSIRANIH ODNOSA“ – IZLAGANjE DARKA TANASKOVIĆA * Bošnjaci se žale da ih se u srpskom političkom diskursu neopravdano svodi na status verske grupe, previđajući ili ne shvatajući da je to logična posledica njihovog izbora da, bez obzira na sve privide i mimikrijske narative, izjednače političko i isključivo religijski pojmljeno i življeno civilizacijsko * Time neminovno Srbe (a i Hrvate) ne samo politički, već i civilizacijski udaljavaju od svake ideje o izglednoj perspektivi skladnog zajedničkog života na Istoku Zapada i na Zapadu Istoka * Bošnjaci odbacuju tezu o sudaru civilizacija, u koju se njihovo ponašanje savršeno uklapa. Paradigmatična je u tom pogledu nedavna izjava 33 istaknuta bošnjačka intelektualca u kojoj se stigmatizuje govor mržnje i koncept sudara civilizacija ______________________________________________________________              ODAVNO je uobičajeno da se prilogom između definiše položaj Srbije u odnosu prema istoku i zapadu/ Istoku i Zapadu. Pri tome je potpuno potisnut smisao reči pripisanih Svetom Savi, da je „Srbija Istok Zapadu i Zapad Istoku“, odnosno da je ona i na istoku/Istoku i na zapadu/Zapadu.              U poslednje vreme se sve češće iznosi teza, na tragu hantingtonovske geopolitičke paradigme, da su nerazumevanje i sukobi unutar BiH, pre svega između Srba/pravoslavnih hrišćana i Bošnjaka/muslimana, suštinski i dubinski civilizacijski, a ne politički. A u stvari, prevlast političkog u odnosima između naroda i država dovela je do toga da se civilizcijska dimenzija istorijske i savremene dijalektike odnosa između populacijskih korpusa na teritoriji BiH sagledava prvenstveno u političkim terminima.              Naime, na srpskom jeziku bez dodatnih objašnjenja nije moguće iskazati razliku između civilizacijskog i geopolitičkog „istoka“ i „zapada“. U civilizacijskom smislu se na engleskom i nekim drugim evropskim jezicima, kad se želi biti pojmovno-tarminološki precizan, Istok civilizacijski naziva Orijentom, a Zapad Okcidentom, dok su u geografskom i geopolitičkom smislu to east/East i west/ West.                  (Geo)politički, Republika Srpska, a i Srbi uopšte, realno su između onoga što se, opet nedovoljno precizno, podrazumeva pod istokom i zapadom, dok je, civilizacijski posmatrano, sve to složenije i protivrečnije.              Jer, u skladu sa citiranom mišlju pripisanom Svetom Savi, Srbi, iako temeljno i nesumnjivo evropski narod, nose Istok i Zapad u sebi („integralni orijentalizam“), a nikako nisu u toj makro-dihotomiji jasno i odelito između njih. Otuda i određene komparativne prednosti toga civilizacijskog dvojstva.              S obzirom na to da se ponašanje većina stanovnika Bosne i Hercegovine, koji pripadaju muslimanskom civilizacijskom krugu, politički prama Srbima iskazuju kao antagonistički, iako bi i oni po svemu objektivnom mogli da nose i Istok i Zapad u sebi, ukida se mogućnost susretanja. Tako se političko i civilizacijsko iznuđeno poklapaju i u onim dimenzijama u kojima to ne bi morao da bude slučaj, a što je dugoročno svakako osiromašujuće. Darko Tanasković              Bošnjaci se žale na to da ih se u srpskom političkom diskursu neopravdano svodi na status verske grupe, previđajući ili ne shvatajući da je to logična posledica njihovog izbora da, bez obzira na sve privide i mimikrijske narative, izjednače političko i isključivo religijski pojmljeno i življeno civilizacijsko. Time neminovno Srbe (a i Hrvate) ne samo politički, već i civilizacijski udaljavaju od svake ideje o izglednoj perspektivi skladnog zajedničkog života na Istoku Zapada i na Zapadu Istoka.              Osećajući da je uočavanje njihove odgovornosti za ukidanje mogućnosti civilizacijskog susreta štetno po imidž tolerantnih građana i kosmopolita, koji o sebi sistematski nastoje da izgrade, Bošnjaci odbacuju tezu o sudaru civilizacija, u koju se njihovo ponašanje savršeno uklapa.              Paradigmatična je u tom pogledu nedavna izjava 33 istaknuta bošnjačka intelektualca u kojoj se stigmatizuje govor mržnje i koncept sudara civilizacija. U međunarodnoj konstelaciji u kojoj (više) nema poklapanja između geopolitičke i civilizacijske binarne opozicije istok/Istok – zapad/Zapad, bošnjačka inteligencija postaje sve nervoznija, jer njihovo licemerno protejsko pozicioniranje sve je neodrživije u svetu u kome se, na nivou (geo)političke realnosti,  tradicionalna civilizacijska dihotomija Istok – Zapad (Islam – Hrišćanstvo), u koju su oni identiteski dubinski ukorenjeni, relativizuje i preseca novim konfiguracijama.                  (Tribina je održana 27. maja u Pres-centru UN, u organizaciji portala „Sve o Srpskoj“ i „Fakti“, uz podršku Predstavništva RS u Srbiji)     Kategorije: Serbian Point